Ahlâkî Önermelerin Kaynağı Olarak Akıl

19 Mart 2014 Çarşamba 18:00
Takvime ekle!
İSAM Konferans Salonu

Bu konuşmada öncelikle "ahlâkın temeli meselesi"nin bir problem olarak analizi yapılmıştır. Felsefe tarihinde ahlâk, insan tabiatı/duygu, akıl, toplum-aile-çevre, tecrübe-meşhûrât-tarih ve Tanrı gibi farklı kaynaklarla ilişkilendirilmek suretiyle temellendirilmeye çalışılmıştır. Bu nedenle ikinci olarak, söz konusu temellendirme önerilerinin imkânı tek tek tartışılacaktır. Bunu yaparken gaye, tarihsel bilgi vermek değil, tebliğcinin teklif edeceği çözüm önerisinin imkânını ortaya çıkarmaktır. Tebliğde, mevcut öneriler arasında da yer alan aklın, ahlâkî önermelerin esas temeli olduğu iddia edilmiş; kaynak olarak zikredilen insan tabiatı/duygunun, aklî yetilerin gelişmesinden önceki safhada bir işlevinin olduğu ancak tek başına bir kaynaklık değeri taşımadığı ileri sürülmüştür. Toplum-aile-çevre, tecrübe-meşhûrât ve tarih şeklinde felsefe tarihinde zikredilen diğer önerilerin ise ancak, tekil ahlâkî yargılara varırken insan için gerekli olan düşünme zeminini sağladığı, bir anlamda aklî yargıyı beslediği, ancak kesinlikle tek başına "ahlâkî olan"ı vermediği belirtilmiştir. Tanrı kaynaklı ahlâkın ise motivasyon sağlama işlevi nedeniyle önemli olduğu, ancak akıl yoluyla erişilemeyen hiçbir bilgiyi bireye sağlamayacağının altı çizilmiştir. İnsanın akıl yoluyla ahlâkî bilgileri elde ediş süreci, genel ilkeler ve tek tek hadiseler zemininde izah edildikten sonra, söz konusu teklife yöneltilebilecek muhtemel eleştiriler de kısaca tartışılarak cevaplanmıştır.

Ahlâkî Önermelerin Kaynağı Olarak Akıl - Hümeyra Özturan
KURULUŞLARIMIZ